Van Basten fileert zichzelf tot op bot

Extreme zelfreflectie

Openhartig  en  zelfkritisch  is de 44-jarige oud-bondscoach van Oranje altijd geweest. Als iets hem niet bevalt, of het nu zijn ploeg betreft of zijn eigen functioneren, zal hij zijn ergernis niet verbergen. Maar de manier waarop hij zichzelf woensdag afserveerde in de perskamer van de Arena, mocht hoogst ongebruikelijk worden genoemd, zeker in een voetbalwereld die niet overloopt van bewoners met een heldere kijk op hun prestaties.

‘Ik heb mezelf de vraag gesteld: ben ik wel goed bezig? En: is mijn invloed wel de juiste? Dat bleek tegen te vallen’, zei Van Basten in zijn dappere poging tot zelfreflectie. ‘Het is te mager wat ik heb gebracht. Mijn kwaliteiten zijn niet toereikend genoeg gebleken. Dat is geen fijne conclusie, maar ik loop er niet voor weg.’

Respect van Van den Boog

Naast hem hoorde directeur Rik van den Boog het relaas van de vastbesloten trainer berustend aan. Hij had niet getracht Van Basten op andere gedachten te brengen, omdat hij wel inzag dat die opzet geen kans van slagen had gehad. ‘Ik vind het bijzonder dat Marco zo naar zichzelf durft te kijken en zich zo kwetsbaar durft op te stellen’, zei Van den Boog. ‘Wij hebben zijn beslissing te respecteren.’

‘Ontslag was een moeilijke beslissing’ (tekst loopt door onder de video)

Miljoenenploeg niet aan de praat

Het besluit van Van Basten komt geenszins als een verrassing. Al direct na de ernstige competitienederlaag van zondag tegen Sparta (4-0), een resultaat waarmee de tweede plaats definitief uit zicht raakte en daarmee deelname aan de voorronde van de Champions League, sprak de coach zijn twijfel uit over zijn vermogen de ploeg komend seizoen wél aan de praat te krijgen.

Ondanks forse investeringen van 34  miljoen euro – vooral in de nog teleurstellende aankopen Sulejmani (16, 25 miljoen) en Cvitanich (6,5 miljoen) – slaagde Ajax er niet in een rol van betekenis te spelen in de titelstrijd. Zo won de ploeg slechts acht van de zeventien uitwedstrijden. Het elftal heeft één speelronde voor het einde van de competitie nog altijd geen herkenbaar gezicht. En de jonge spelersgroep mist hiërarchie.

In het nationale bekertoernooi werd Ajax al vroegtijdig uitgeschakeld door Volendam dat nu nog strijdt tegen degradatie. In de UEFA Cup leidde een aantal redelijke resultaten (overwinningen bij HSV en Fiorentina) tot wat afleiding, maar Olympique Marseille lag eind maart dwars in de achtste finale van dat Europese troosttoernooi.

Geen bezieling

Van Basten miste bezieling bij zijn spelers, met wie hij de onderlinge samenwerking verre van ideaal vond verlopen. Hij vond ze ook kwalitatief tekortschieten, voegde hij daar nog aan toe. ‘Heel veel mensen zullen zeggen dat ik de groep in de steek laat, maar ik vind het niet zinvol de uitdaging aan te gaan volgend seizoen met ze verder te gaan. Ik denk namelijk niet dat er verbetering zal optreden.’

Hij ging ook met minder plezier naar zijn werk, zei hij woensdag. Het moment van opstappen, vier dagen voor de laatste wedstrijd tegen FC Twente, vond hij niet slecht gekozen. Zijn assistent John Van ‘t Schip vervangt tijdens dat duel. ‘Voor ons is de competitie zondag beslist.’ Doel één, het kampioenschap, was al uit zicht geraakt. Dat gold na de nederlaag tegen Sparta ook voor doel twee, het zeker stellen van de tweede plaats.

Wie volgt Van Basten op?

Van den Boog wil ‘geen overhaaste beslissingen’ nemen met betrekking tot de opvolging van Van Basten. ‘Wij kunnen wel wensen hebben, maar een hoop trainers staan onder contract bij een club.’

© De Volkskrant / Charles Bromet

‘Supporters verdienen een compliment’