De wetten in overname land

Grolsch is bijna zeker verkocht aan het Brits-Zuid-Afrikaanse SABMiller, zo werd maandag bekend.

Het zoveelste oer-Hollandse merk dat in buitenlandse handen valt. KLM is inmiddels Frans, Hema Brits en ABN Amro vertrekt in delen naar Schotland, Spanje en België.

Het heet de ‘uitverkoop van BV Holland’: buitenlandse opkopers kopen Nederland leeg, zo spreken bezorgde economen en politici. Zijn Nederlandse bedrijven machteloze slachtoffers van buitenlandse opkopers?

Nederlandse ondernemers zijn gelukkig niet alleen goed in opgekocht worden, ook weten ze hoe ze moeten kopen. Binnen onze landsgrenzen kocht KPN Getronics voor 766 miljoen en staat TomTom op het punt op digitale kaartenmaker TeleAtlas in te lijven, voor 2,9 miljard euro.

Veel bedrijven kijken ook naar het buitenland. Heineken wil de Schotse brouwer Scottish&Newcastle kopen. De Schotten zelf zien daar weinig in, ondanks een verhoogd bod van 7,3 miljard pond (10,3 miljard euro). TNT timmert ondertussen aan de weg in China en het Nederlandse post- en logistiek bedrijf wil ook een grote slag slaan in Europa. In Duitsland deed TNT al een aantal kleine aankopen. En bank-verzekeraar SNS Reaal legde deze week nog 1,5 miljard op tafel voor levensverzekeraar Zwitserleven, een dochter van het Zwitserse Swiss Life.

De Nederlandse concurrent van SNS, ING, weet bijna iedere maand de kranten te halen met een buitenlandse overname: in juli een overname in Spanje voor 960 miljoen euro, in augustus was een Hongaars leasebedrijf aan de beurt en in oktober en november lijfde ING twee Amerikaanse internetbanken in.

Nederlandse bedrijven doen dus net zo hard mee aan overnames. Of eigenlijk: bijna net zo hard. Volgens Bureau van Dijk, leverancier van bedrijfsdata, verkochten Nederlandse AEX-bedrijven, tussen 2004 en het eerste kwartaal van dit jaar, 268 keer een bedrijf of bedrijfsonderdeel. Daartegenover stonden 220 aankopen. Deze cijfers zijn overigens een totaal van binnen- en buitenlandse transacties.

Alleen gaat het sentiment opspelen als bekende Nederlandse merken overnameprooi zijn. We moeten af van dat sentiment, dat Nederland leeg gekocht wordt. Dat is te lezen in een recent rapport over opkopers en hedgefondsen, door RSM, de business school van de Rotterdamse universiteit. ‘Een groot deel van deze discussie is politiek van aard’, zegt mede-auteur van het rapport en universitair hoofddocent Peter Roosenboom. ‘Of zo’n overname slecht is, kan pas op de langere termijn gezegd worden.’

Nederlandse overnamekandidaten reageren overigens lang niet allemaal negatief op buitenlands kapitaal. Roosenboom: ‘Het is niet zo dat in Nederland veel vijandige overnames voorkomen.’ Zo was Grolsch direct al enthousiast over het overnamebod van SABMiller - 816 miljoen euro.

Waar Nederland echter onder blijft doen voor het buitenland is grootte: er is simpelweg meer buitenland dan binnenland en meer buitenlands kapitaal dan binnenlands. Volgens cijfers van De Nederlandse Bank uit september, bezaten buitenlandse beleggers voor 540 miljard aan Nederlandse aandelen. Nederlanders hadden voor ruim 440 miljard aan buitenlandse aandelen. ‘Nederlanders zijn meer dan andere landen geneigd de voordelen te zien van internationalisering’. Dat zegt de Utrechtse hoogleraar economie Clemens Kool. Volgens Kool richt Nederland zich relatief veel op het buitenland en is niet bang voor overnames uit het buitenland.

Inmiddels is wellicht de lastigste vraag welk bedrijf eigenlijk binnenlands en welk bedrijf buitenlands is. Zo is staalreus Mittal, dat vorig jaar voor zeker 30 miljard euro overnames deed, op papier Nederlands. Maar wel met een Indiase eigenaar en zonder Nederlandse activiteiten. ‘Of kijk naar Unilever’, zegt Kool. ‘Het is Nederlands. Maar ook Brits. En het kan dat het merendeel van de aandelen in handen komt van Amerikanen of Chinezen.’