Protesten Tibet lopen uit de hand

Winkels en politieauto’s in hoofdstad Lhasa staan in brand.

In de Tibetaanse hoofdstad Lhasa zijn vrijdag minstens twee doden gevallen bij rellen tussen Tibetaanse activisten en Chinese ordetroepen. Dat heeft de radiozender Radio Free Asia gemeld.

De zender zegt dat Chinese troepen traangas hebben ingezet en met scherp schoten op de menigte. In het centrum van de stad werden winkels en auto’s van Chinezen in brand gestoken. Ooggetuigen zagen twee lichamen op de grond liggen, maar er deden ook berichten van een hoger dodental de ronde, aldus de door de Verenigde Staten gefinancierde zender.

Monniken trokken de afgelopen dagen vanuit kloosters rond Lhasa naar de stad om te protesteren tegen het Chinese gezag en de Olympische Spelen die China dit jaar mag organiseren. Ook niet-geestelijke Tibetanen sloten zich bij de monniken aan, wat leidde tot de grootste protestactie in Tibet sinds 1989. Toen werd een golf van demonstraties voor onafhankelijkheid eveneens hard neergeslagen.

In Lhasa, een stad van een kwart miljoen inwoners, worden slechts bij hoge uitzondering buitenlandse journalisten toegelaten. De nieuwsberichten zijn daardoor lastig te verifiëren. Ooggetuigen verklaarden dat zij auto’s, motorfietsen en winkels in brand hadden zien staan. Een van hen beschreef de situatie als ‘chaos’. Een westerse toerist zei tegen de tv-zender BBC World dat hij had gezien dat de politie monniken aanviel en dat er zwaar bewapende soldaten het centrum in werden gereden.

De Amerikaanse ambassade ried Amerikaanse burgers aan Lhasa te mijden. Chinese reisagenten zeiden dat Tibet verboden gebied is geworden voor buitenlandse toeristen, maar dat het Chinezen nog wel vrijstaat om er naar toe te reizen.

Ook in de West-Chinese provincie Xiahe, waar van oudsher veel Tibetanen wonen, werd vrijdag gedemonstreerd. Dat blijkt uit foto’s die met een mobiele telefoon werden gemaakt en vervolgens verstuurd naar een Indiase belangenverenging voor Tibet. De demonstratie zou hier vreedzaam zijn verlopen.

Tibetanen in en buiten China hebben de Olympische Spelen aangegrepen om aandacht te vragen voor hun zaak. Beijing beschuldigt de in ballingschap levende Dalai Lama, de geestelijk leider van de Tibetanen, van pogingen de Spelen te saboteren. De Dalai Lama riep China vrijdag op geen geweld te gebruiken tegen de demonstranten, die volgens hem uiting geven aan hun ‘diepgewortelde wrok’ tegen de Chinese overheersing. Ook de regeringsleiders van de Europese Unie hebben China gemaand terughoudendheid te betrachten in Tibet en Washington heeft er bij China op aangedrongen dat het de dialoog zoekt.

Door de straten van het Noord-Indiase Dharmsala, de woonplaats van de Dalai Lama, trok vrijdag een stoet van zo’n 1500 demonstranten met Tibetaanse vlaggen en portretten van de Dalai Lama. Zij eisten de vrijlating van meer dan honderd Tibetaanse balllingen, die vrijdag in een staatshotel aan een gevangenisstraf van twee weken begonnen. Die straf kregen zij opgelegd na het negeren van een verbod om in een protestmars naar Tibet op te rukken. India wil de ballingen niet laten gaan omdat het problemen vreest met China. De ballingen wilden in zes maanden naar Tibet lopen om te demonstreren tegen de Olympische Spelen die in augustus worden gehouden.